Thoái hóa khớp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và nên ăn gì?

Thoái hóa khớp đang ngày càng trở nên phổ biến, gây ra các cơn đau nhức khớp khó chịu, khớp bị cứng khiến cho khả năng di chuyển, vận động của người bệnh bị hạn chế. Bệnh xảy ra chủ yếu ở người già nhưng cũng đang dần trẻ hóa. Vậy đây là bệnh gì, nguyên nhân, triệu chứng, tiêu chuẩn chẩn đoán, cách điều trị như thế nào? Người bệnh nên ăn gì, kiêng gì để giảm đau hiệu quả và đẩy lùi bệnh nhanh khỏi hơn? Cùng tìm hiểu bài viết sau để có câu trả lời cho mình nhé!

Thoái hóa khớp là gì?

Thoái hóa khớp (tiếng anh: Osteoarthritis hay Degenerative arthritis) là tình trạng sụn khớp bị khô cứng, dần dần bị thoái hóa, bào mòn, nếu không được điều trị thì sẽ gây nứt, rách sụn khớp vô cùng nguy hiểm. Bệnh không chỉ khiến cho sụn khớp bị tổn thương mà phần xương ở dưới sụn cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề, dần bị biến dạng, cấu trúc, hình thái bị thay đổi. Các đầu xương khớp bị trơ ra, mọc gai xương và dịch khớp bị giảm, hẹp khe khớp.

Các vị trí khớp dễ bị thoái hóa là cổ chân, bàn tay, ngón tay, cổ, cột sống, khớp vai, đầu gối. Bệnh trải qua 4 giai đoạn với các biểu hiện, triệu chứng khác nhau.

Thoái hóa khớp

Nguyên nhân của thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp có thể xảy ra do những tác động từ các yếu tố cả bên trong lẫn bên ngoài cơ thể. Bao gồm:

Tuổi tác

Những người càng lớn tuổi, thường là sau 50 tuổi thường rất dễ bị thoái hóa khớp. Bước vào độ tuổi này khả năng sản sinh ra chất dịch khớp, tế bào sụn khớp của cơ thể giảm. Bên cạnh đó, xương khớp cũng bắt đầu bị lão hóa các tế bào sụn khớp yếu dần, dễ bị nứt vỡ và giảm khả năng đàn hồi.

Dị tật bẩm sinh, di truyền

Những dị tật bẩm sinh như cột sống bị gù, bị cong vẹo sẽ khiến cho cấu trúc của cột sống bị thay đổi, dễ dẫn đến thoái hóa xương khớp.

Bên cạnh đó, nếu cha mẹ, người thân bị bệnh thì con cái sinh ra cũng có nguy cơ cao mắc bệnh.

Do chế độ ăn uống

Thực đơn ăn uống mất cân bằng dinh dưỡng, thiếu hụt hoặc thừa chất là nguyên nhân hàng đầu, phổ biến gây bệnh. Khi bị hàm lượng kẽm, canxi, vitamin D bị thiếu hụt, sụn khớp xương sẽ bị khô cứng, yếu dần và giảm khả năng vận động. Hoặc nếu bổ sung quá nhiều chất béo sẽ khiến lượng cholesterol trong máu tăng cao gây máu nhiễm mỡ, thừa cân béo phì khiến cho xương khớp chịu áp lực lớn, lâu ngày sẽ bị suy yếu, thoái hóa.

Lối sống sinh hoạt hàng ngày

Những thói quen sinh hoạt, lối sống không khoa học như ngồi quá lâu ở một tư thế, ngủ, ngồi hoặc mang vác, nâng đỡ vật sai tư thế… hoặc do tính chất công việc cũng có thể gây thoái hóa khớp.

Ngoài ra, lười vận động khiến cho xương khớp mất đi sự dẻo dai, khỏe mạnh hoặc tập luyện quá sức làm cho xương khớp phải chịu áp lực lớn. Nếu diễn ra trong thời gian dài sẽ khiến xương khớp bị thoái hóa.

Do bệnh lý

Thoái hóa khớp cũng có thể bắt nguồn từ một số bệnh lý như loãng xương, bệnh gút, tiểu đường…

Những nguyên nhân khác

  • Phụ nữ sau khi sinh con hoặc bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh thường bị thiếu hụt canxi. Khi không kịp bổ sung, xương khớp dễ bị suy yếu, thoái hóa.
  • Những người phải dùng kháng sinh, kháng viêm trong thời gian dài cũng có thể bị bệnh.

Triệu chứng thoái hóa khớp

Có thể nhận biết được căn bệnh thoái hóa khớp thông qua những triệu chứng bệnh điển hình dưới đây:

Khớp bị đau nhức, khó chịu

Đây là triệu chứng đặc trưng khi bị thoái hóa khớp, cũng là dấu hiệu đầu tiên biển hiện ra bên ngoài. Những cơn đau nhức khớp sẽ tăng dần, ban đầu đau âm ỉ, sau mạnh mẽ, dữ dội hơn kèm theo những tiếng kêu lạo xạo. Khi người bệnh nghỉ ngơi thì cơn đau nhức thuyên giảm.

Các cơn đau thường đau nhiều hơn vào buổi sáng khi ngủ dậy và ban đêm, khi thời tiết thay đổi, giao mùa.

Triệu chứng thoái hóa khớp

Cứng khớp, nóng trong khớp

Các khớp vừa bị đau nhức vừa bị cứng đờ, khó cử động. Người bệnh còn cảm thấy bên trong khớp bị nóng ran. Nguyên nhân là do dịch khớp bị thiếu hụt, các khớp cọ xát gây nóng rát, khó chịu.

Khó khăn khi vận động

Xương khớp giảm đi sự dẻo dai linh động, dịch khớp bị suy giảm khiến khả năng hoạt động, di chuyển bị hạn chế. Người bệnh sẽ cảm thấy bị đau nhức, nóng rát, khó chịu mỗi khi vận động mạnh. Sau đó, các hoạt động thay đổi tư thế, cử động tay chân, trở mình, đi, đứng cũng bắt đầu gặp khó khăn. Nếu bệnh bước vào giai đoạn nặng, khả năng thăng bằng bị mất, đi đứng dễ bị ngã.

Khớp bị biến dạng

Thoái hóa khớp nặng, các khớp xương, sụn khớp đã bị tổn thương nghiêm trọng, thậm chí gai xương mọc ra. Điều này làm cho các khớp xương bị sưng tấy lớn và biến dạng, thậm chí người bệnh có thể bị tàn phế nếu không được điều trị sớm và đúng phương pháp.

Tiêu chuẩn chẩn đoán thoái hóa khớp

Thông thường, bác sĩ sẽ hỏi các triệu chứng, tiền sử gia đình có người mắc bệnh hay không, chấn thương gần đây, loại thuốc trước đó hoặc đang sử dụng. Sau đó thực hiện khám lâm sàng và có thể yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm để đưa ra chẩn đoán chính xác.

Chụp X – quang

Thực hiện chụp X-quang, hình ảnh trả về quan sát thấy rõ được các triệu chứng bệnh. Bệnh thoái hóa khớp trải qua 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn sẽ có các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh như sau:

  • Giai đoạn đầu: Quan sát thấy có các gai xương nhỏ
  • Giai đoạn 2: Các gai xương nhỏ quan sát rõ hơn
  • Giai đoạn 3: Quan sát thấy các khe khớp bị thu hẹp lại, hẹp vừa
  • Giai đoạn 4: Xương ở dưới sụn đã bị xơ hóa, khe khớp đã bị hẹp rất nhiều

Thực hiện siêu âm khớp

Hình ảnh siêu âm sẽ xác định được các bất thường xảy ra ở bên trong khớp. Đó là:

  • Gai xương xuất hiện
  • Khớp bị tràn dịch
  • Khe khớp hẹp hơn bình thường
  • Sụn khớp bị giảm độ gày
  • Những mảnh sụn khớp bị thoái hóa bong ra ở trong ổ khớp
  • Màng hoạt dịch khớp có sự bất thường

Tiến hành nội soi khớp

Quan sát được trực tiếp những tổn thương ở sụn khớp do thoái hóa khớp gây ra. Nhờ vậy, bác sĩ sẽ đánh giá được bệnh đang ở mức độ, giai đoạn nào. Ngoài ra, nội soi khớp cũng được coi là phương pháp điều trị cắt lọc những vị trí bị thoái hóa trong khớp.

Chụp cộng hưởng từ MRI

Hình ảnh thu được sẽ giúp bác sĩ phát hiện được ra các bất thường ở sụn khớp, màng hoạt dịch khớp và dây chằng.

Tiêu chuẩn chẩn đoán thoái hóa khớp

Thuốc chữa thoái hóa khớp

Sử dụng thuốc điều trị là biện pháp được lựa chọn đầu tiên của mọi người bệnh. Thuốc chữa thoái hóa khớp gồm thuốc tây y, đông y hoặc thuốc nam.

Thuốc tây y

Những loại thuốc tây y được sử dụng gồm thuốc giảm đau không kê đơn, thuốc acetaminophen kết hợp cùng với loại thuốc bổ sung hoạt chất chondroitin, glucosamine cho xương khớp để tăng sự dẻo dai, linh hoạt, sản sinh ra nhiều tế bào sụn, dịch khớp hơn, tình trạng thoái hóa khớp được cải thiện.

Sử dụng thuốc tân dược điều trị, người bệnh cần phải tuân thủ tuyệt đối theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý tăng giảm liều lượng thuốc hoặc mua thuốc về dùng, tránh tác dụng phụ, nhờn thuốc hoặc sai thuốc khiến bệnh tiến triển nặng hơn, điều trị gặp khó khăn hơn.

Thuốc Đông y

Những bài thuốc Đông y được tạo thành từ những thảo dược tự nhiên an toàn cho sức khỏe người bệnh, chẳng hạn như thiên niên kiện, dây đau xương, sâm ngọc linh… Các loại thảo dược này giúp đẩy lùi được căn bệnh thoái hóa từ bên trong gốc rễ, đồng thời thúc đẩy sản sinh ra dịch khớp, giảm khô cứng khớp, cũng như bồi bổ cơ thể, nâng cao sức khỏe và phòng ngừa được bệnh tái phát hiệu quả.

Phác đồ điều trị thoái hóa khớp

Tùy thuộc vào mức độ, bệnh đang ở giai đoạn nào và có triệu chứng gì mà bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị bệnh phù hợp. Chẳng hạn như:

Điều trị nội khoa thoái hóa khớp

Có triệu chứng đau nhức, cứng khớp bác sĩ sẽ kê đơn dùng thuốc giảm đau paracetamol và khi cần thiết thì sẽ bổ sung glucosamin sulfat. Nếu các triệu chứng vẫn xuất hiện thì bác sĩ sẽ cho dùng thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) ở dạng uống hoặc capsaicin ở dạng bôi tại chỗ. Cần chú ý, khi đang sử dụng aspirin liều thấp thì không được sử dụng ibuprofen.

Triệu chứng bệnh nặng hơn, thuốc kháng viêm không steroid sẽ được chia thành các đợt khác nhau. Nếu người bệnh dưới 75 tuổi, phác đồ điều trị thoái hóa khớp được kéo dài (nhưng nên dùng trong thời gian ngắn nhất) theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Dù đã sử dụng thuốc đúng đủ theo phác đồ điều trị nhưng các triệu chứng thoái hóa khớp vẫn xảy ra, bác sĩ có thể tiêm nội khớp corticosteroid, hyaluronat, duloxetine hoặc opioids yếu.

Trong một số trường hợp cần thiết, người bệnh sẽ được dùng các phương pháp vật lý trị liệu kết hợp như đau khớp gối, miếng lót, dụng cụ hỗ trợ người bệnh đi lại, bấm huyệt, xoa bóp…

Bên cạnh đó, phác đồ điều trị thoái hóa khớp có thể còn sử dụng một số loại thuốc khác như doxycyline, minocycline, tetracycline để kháng viêm, giảm tiêu xương, giảm hoạt động của collagenase, nhóm thuốc bisphosphonate  giúp ngăn ngừa tình trạng bệnh diễn tiến nặng hơn.

Phác đồ điều trị thoái hóa khớp

Điều trị ngoại khoa thoái hóa khớp nặng

Khi bệnh tiến triển nặng, các biện pháp nội khoa áp dụng trước đó không còn hiệu quả, xảy ra các biến chứng nguy hiểm như biến dạng hơn, cơn đau nhức dữ dỗi, kéo dài, lỏng khớp, vận động khó khăn, tàn phế thì bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện phẫu thuật. Thông thường là phẫu thuật nội soi khớp để giảm những tổn thương, hư hại ở bên trong khớp, tránh phải mổ thay khớp.

Khi đã thực hiện nội soi khớp nhưng tình trạng thoái hóa khớp vẫn tiến triển nặng nề thì bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật thay khớp.

Thoái hóa khớp nên ăn gì?

Chế độ ăn uống ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe xương khớp và quá trình điều trị bệnh. Vậy những người bị thoái hóa khớp nên ăn gì để giảm đau, bệnh nhanh khỏi hơn?

Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, người bệnh nên bổ sung các loại thực phẩm sau:

Thực phẩm giàu Omega3

Axit béo Omega 3 có nhiều trong cá hồi, cá trích, cá thu, cá ngừ… Loại axit béo này giúp cơ thể trung hòa được tình trạng viêm khớp, giảm đau nhức và căng cứng khớp hiệu quả.

Dầu oliu

Loại dầu này có chứa nhiều hoạt chất Oleocanthal, hoạt chất có tác dụng ức chế những hợp chất gây ra tình trạng viêm trong cơ thể. Do đó, người bệnh thoái hóa khớp nên sử dụng dầu oliu để chế biến món ăn.

Hành tỏi

Hành tỏi có chứa nhiều hợp chất Diallyl Disulfide, hợp chất này có tác dụng cải thiện được những triệu chứng viêm và thoái hóa xương khớp.

Rau củ, trái cây tươi

Rau củ quả tươi rất tốt cho sức khỏe, người bệnh thoái hóa khớp nên bổ sung các loại rau củ, hoa quả tươi giàu vitamin D, chất chống oxy hóa để giảm viêm xương khớp. Ngoài ra, hàm lượng chất xơ lớn ở rau củ quả còn giúp hệ thống tiêu hóa hoạt động được hiệu quả hơn.

Những loại rau củ, trái cây tươi người bị thoái hóa khớp nên ăn là hoa quả mọng nước, có múi, rau củ màu xanh, chẳng hạn như đu đủ, dâu tây, bắp cải, súp lơ xanh, khoai lang, bí ngô…

Thoái hóa khớp nên ăn gì

Đậu nành, họ đậu

Đậu nành, họ đậu là thực phẩm giàu protein và ít chất béo, chất xơ dồi dào tốt cho xương khớp, tim mạch. Chất xơ ở trong loại thực phẩm này sẽ giảm được Protein C Reactive (hoạt chất gây phản ứng viêm). Vì thế, người bệnh ăn đậu nành, hoặc thực phẩm họ đậu như đậu xanh, đậu đen… sẽ giảm được viêm nhiễm xương khớp hiệu quả.

Hạnh nhân, óc chó

Hạt óc chó, hạnh nhân có hàm lượng magie dồi dào giúp cho xương khớp được chắc khỏe hơn. Ngoài ra, hai loại quả này còn chứa chất béo đơn tốt cho cơ thể, có tác dụng chống viêm.

Thoái hóa khớp kiêng ăn gì?

Bên cạnh những thực phẩm nên ăn, người bệnh thoái hóa khớp cần tránh xa các loại đồ ăn, thực phẩm sau:

  • Đồ ăn chứa nhiều đường
  • Thực phẩm nhiều muối, đồ ăn mặn khiến cho xương khớp bị thoái hóa nặng hơn
  • Đồ ăn chiên xào nhiều dầu mỡ
  • Các loại bơ sữa
  • Đồ ăn, thực phẩm chứa nhiều axit béo omega 6
  • Các loại đồ ăn từ bột tinh chế
  • Rượu bia, thuốc lá

Qua những thông tin trên, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ hơn thoái hóa khớp là bệnh gì, nguyên nhân, triệu chứng, tiêu chuẩn chẩn đoán, cách điều trị như thế nào hay nên ăn hoặc kiêng ăn thực phẩm gì. Nhờ vậy, mỗi người có thêm thông tin bổ ích giúp bảo vệ sức khỏe tốt hơn, phòng ngừa và đẩy lùi được thoái hóa khớp hiệu quả, tránh biến chứng nguy hiểm xảy ra.

Có thể bạn muốn biết
Viêm khớp ngón tay bao lâu thì khỏi? Cách điều trị

Viêm khớp ngón tay là một bệnh lý xảy ra ở các khớp ngón tay gây những bất tiện trong Tìm hiểu thêm

4 bác sĩ xương khớp giỏi, tận tâm và giàu kinh nghiệm ở Hà Nội

Các bệnh liên quan đến xương khớp luôn là một nỗi ám ảnh lớn đối với những ai đã và Tìm hiểu thêm

5 bệnh viện xương khớp tốt nhất Thành phố Hồ Chí Minh

Bệnh viện xương khớp tốt nhất thành phố Hồ Chí Minh là chủ đề được nhiều người quan tâm. Trong Tìm hiểu thêm

Viêm khớp ăn gì? Kiêng ăn gì? Ăn được thịt gà không?

Người mắc bệnh viêm khớp ăn gì và kiêng ăn gì để làm giảm các triệu chứng của bệnh? Trong Tìm hiểu thêm

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *